ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ (ಬೀಜಗಳು), ಕೃ.ವಿ.ವಿ., ಧಾರವಾಡ.

ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವ ವರ್ಷ

25 ವರ್ಷಗಳ ಲೋಗೋ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ

ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ (ಬೀಜಗಳು), ಕೃ.ವಿ.ವಿ., ಧಾರವಾಡ ಅವರಿಂದ ಸಂದೇಶ.

ಬೀಜಗಳು ಕೃಷಿಗೆ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಬದುಕು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ ಎರಡರ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಕೃಷಿಯು ಆಹಾರದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಈ ದಿಶೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಕೃ.ವಿ.ವಿ.) ಧಾರವಾಡವು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಶೇಂಗಾ, ಸೋಯಾಅವರೆ, ಕಡಲೆ, ಗೋದಿ, ಭತ್ತ, ಹೆಸರು, ಉದ್ದು ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಸುಧಾರಿತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳ 65ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಳಿ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಶೇಕಡಾ 10-12ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ನವೀನ “ಧಾರವಾಡ ಮಾದರಿ”ಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಒಪ್ಪಂದದ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ರೈತರನ್ನು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಧಾರವಾಡದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವವು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಬೀಜ ಘಟಕವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಧಾರವಾಡ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ನಾನು ಕೃತಜ್ಞತೆಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಬೀಜ ಘಟಕದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಾನು ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ. ಈ ಯಶಸ್ವಿ ಬೀಜ ಪ್ರಯಾಣದೊಂದಿಗೆ, ನಾವು “ರಜತ ಮಹೋತ್ಸವ ವರ್ಷ”, ವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು, ಬೀಜ ಘಟಕದ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ನಾವು ಜಾಲತಾಣ (ವೆಬ್‍ಸೈಟ್) ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಬೀಜ ಘಟಕದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಮ್ಮ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಉಪಕುಲಪತಿ ಡಾ. ಪಿ.ಎಲ್. ಪಾಟೀಲರ ನಿರಂತರ ಪೆÇ್ರೀತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಬೀಜ ಭದ್ರತೆಯ ಕಡೆಗೆ ಬೀಜ ಘಟಕದ ಪಯಣ

1. ಪರಿಚಯ

2. ಅಧ್ಯಾಪಕರು/ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ

3. ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಎ. ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ

ಬಿ. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

ಸಿ. ಕೋಶ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ/ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ

ಡಿ. ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಇ. ಮೂಲ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಎಫ್. ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ/ ನಿಜ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

4. ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜ/ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

5. ರೈತರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

6. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

7. Iಮೂಲಸೌಕರ್ಯ/ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು..(ಮಾಹಿತಿ ಹುಡುಕಾಟಕ್ಕೆ AI ಸಹಾಯಕ)

ಎ. Iಆವರ್ತ ನಿಧಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ … (AI ಚಾಟ್ ಬೋಟ್)

ಬಿ. ಬೀಜ ಕೇಂದ್ರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ… ಧಾನ್ಯದ ಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ

ಸಿ. ಬೀಜ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆ

8. ಬೀಜ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳು

ಎ. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು

ಬಿ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು

9. ಬೀಜ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆ

10. ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಗಳು

11. ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು

12. ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪತ್ರMoU

13. ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

14. ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ:

ಬೀಜ ಘಟಕ, ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ, ಎತ್ತಿನಗುಡ್ಡ ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಧಾರವಾಡ

Phone No. 0836-2441884, E-mail ID: soseed@uasd.in

ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸ್ಥಳ: https://maps.app.goo.gl/8dmDjEWmDW3xuvEv7

1. ಪರಿಚಯ:

ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಬಲವಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ರೈತರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಿಂದ ತಾವೇ ಉಳಿಸಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಕೃ.ವಿ.ವಿ.) ಧಾರವಾಡವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಜನಪ್ರಿಯ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕರಣ ಬೀಜಗಳು ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಗಡಿಯಾಚೆಗೂ ತಲುಪಿವೆ.BARC, JNKVV, ANGRAU, IIHR, DOGR ನಂತಹ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕರಣ ತಳಿಗಳನ್ನು ರೈತರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಭೂವಿಸ್ತರಣೆಯು ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಬೀಜ ವಲಯವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಶೇಕಡಾ 15-20ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 45ವರೆಗೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. 1960ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ತಳಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಬೀಜ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿವೆ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೀಜ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಷತ್‍ಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡವು ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬೀಜ ಘಟಕವನ್ನು 1999 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ (ಬೀಜಗಳು) ಇವರನ್ನು ಆಡಳಿತ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು ಮತ್ತು 12 ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಅಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಶೇಕಡಾ 28ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಅದರ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 27ರಷ್ಟರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕೃಷಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೀಡಿದೆ.

ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸುಧಾರಿತ ಬೆಳೆ ತಳಿಗಳು/ಸಂಕರಣಗಳು

ನಂ.	ಬೆಳೆಗಳ ಗುಂಪು	ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸುಧಾರಿತ ಬೆಳೆ ತಳಿಗಳು/ಹೈಬ್ರಿಡ್‍ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
1.	ತೃಣ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳು	64
2.	ಎಣ್ಣೆಕಾಳು ಬೀಜಗಳು	31
3.	ಬೇಳೆಕಾಳುಗಳು	32
4.	ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು	36
5.	ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳು	14
6.	ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳು	33
	ಒಟ್ಟು	210

ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು..
• ಬೀಜ ವಿಜ್ಞಾನಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದು, ಸಂಘಟಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಭಾರತೀಯ ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮಥ್ರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ವರ್ಧನೆ ಮಾಡುವುದು
• ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಟಣೀಕರಣ, ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತುಬೀಜ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ಪಾಲುದಾರರ ನಡುವೆ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುವುದು.
• ಬೆಳೆ ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು, ಬೀಜ ಉದ್ಯಮ, ಬೀಜ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು,s ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.

ಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆ

ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ), ಸಹಕಾರಿಗಳು, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಖಾಸಗಿ ವಲಯ, ಬೀಜೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಬೇಡಿಕೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಯೋಜಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮೇ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆದು, ಆ ಸಭೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೃಷಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು / ಬೀಜ ಫಾರ್ಮ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಬೆಳೆ ಸಮನ್ವಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜೋತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ (ಬೀಜಗಳು) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಧ್ಯ-ಋತುವಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಯೋಜಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರಿ (ಬೀಜಗಳು) ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದೇ ಕಡೇ ಇರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಯೋಜನೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಧಾರವಾಡದ ಮುಖ್ಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಬೀಜ ಘಟಕವು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಬಂದವರಿಗೆ ಮೊದಲು ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಬೀಜ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಬೀಜಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬೀಜ ಕೌಂಟರ್‍ಗಳ ಮೂಲಕ ರೈತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿರ್ವಹಣೆ ತಳಿ:

ಕೃ.ವಿ.ವಿ.,ಧಾರವಾಡವು ಆನುವಂಶಿಕ ಶುದ್ಧತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಘಟಕವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೋಶ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬ್ಲಾಕ್‍ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೋಶ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆ:

ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಬೀಜವು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿದೆ. ಬೆಳೆ ತಳಿಗಾರರ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಸಂತಾನದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಬೀಜವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ, ಅಗತ್ಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕೋಶ ಬೀಜ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬಹುದು.

ಕೃ.ವಿ.ವಿ., ಧಾರವಾಡದಲ್ಲಿ, ಡಿ ಬ್ಲಾಕ್‍ನಲ್ಲಿ 18 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿರ್ವಹಣೆ ತಳಿಯು ಕೋಶ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು 2013-14 ರಲ್ಲಿ 51.67 ಕ್ವಿಂಟಲ್ ನಿಂದ 2023-24 ರಲ್ಲಿ 489.9 ಕ್ವಿಂಟಾಲ್‍ಗೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು 2021 ರಲ್ಲಿ AICRP NSP (ಬೆಳೆಗಳು) ಪರಿಶೀಲನಾ ತಂಡದ QRT ತಂಡವು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದೆ, ಇದು ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಬೆಳೆಗಳು	ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ (ಕ್ವಿಂಟಾಲ್)
	2013-14	2014-15	2015-16	2016-17	2017-18	2018-19	2019-20	2020-21	2021-22	2022-23	2023-24
ಏಕದಳ	13.32	19.30	18.4	24.05	12.72	13.99	14.14	17.13	19.72	26.43	26.73
ದ್ವಿದಳ	1.89	2.13	2.31	1.65	1.55	1.74	3.36	4.9	6.9	5.9	16.0
ಎಣ್ಣೆಕಾಳು	36.46	23.29	0.0	26.22	60.78	54.36	39.95	274.81	393.63	426.04	447.13
ನಾರು ಬೆಳೆ	0.00	0.81	0.31	0.27	0.00	0.00	0.00	0.02	0.04	0.04	0.04
ಒಟ್ಟು	51.67	45.53	21.02	52.19	75.05	70.09	57.45	296.86	420.29	458.4	489.9

ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ:

ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜವು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಬೀಜ ವೃದ್ಧಿಯ ಎಲ್ಲಾ ನಂತರದ ಹಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಘಟಕದಲ್ಲಿ, 15 ಬೆಳೆಗಳಾದ್ಯಂತ 71 ತಳಿಗಳು/ಸಂಕರಣ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಶೇ.10-12 ರಷ್ಟಿದೆ.

ಸೋಯಾಬೀನ್, ಶೇಂಗಾ, ಗೋಧಿ, ಕಡಲೆ, ಮತ್ತು ಭತ್ತದಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ, ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ನವೀನ ತಂತ್ರಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಬೆಳೆ ಸಂವರ್ಧಕರು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ತಳಿಗಾರರು ಕೋಶ ಬೀಜ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬೇಡಿಕೆ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕಬೀಜವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಕೃ.ವಿ.ವಿ., ಧಾರವಾಡ, ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ತಳಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. 2000-01 ರಿಂದ ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಬೆಳೆಗಳು	ತಳಿ ಸಂವರ್ಧಕಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ (ಕ್ವಿಂಟಾಲ್.)
	2013-14	2014-15	2015-16	2016-17	2017-18	2018-19	2019-20	2020-21	2021-22	2022-23	2023-24
ಏಕದಳ	350.5	95.0	66.99	96.5	175.9	244.8	185.0	310.9	256.6	288.55	345.4
ದ್ವಿದಳ	654.5	275.7	473.91	716.9	731.3	1346.0	892.0	686	583	942	1250
ಎಣ್ಣೆಕಾಳು	12103.2	7074.0	6805.78	6848.2	3216.7	4770.0	3500.0	4657.75	6068.55	6511.05	6754.25
ನಾರು ಬೆಳೆ	1.50	0.0	0.00	0.04	0.0	0.0	0.0	0.03	0.03	0.03	0.03
ಒಟ್ಟು	13109.7	7444.7	7346.68	7661.7	4124.0	6360.8	4577.0	5654.68	6908.18	7741.63	8349.68

ಮೂಲ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆ:

ಕೃ.ವಿ.ವಿ., ಧಾರವಾಡವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ತಳಿಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ, ವಿವಿಧ ಬೀಜ-ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪೆÇೀಷಕ ಬೀಜಗಳ ಬುನಾದಿ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಜೋಳ, ಭತ್ತ, ಗೋಧಿ, ಕಡಲೆ, ಶೇಂಗಾ, ತೊಗರಿ ಮತ್ತು ಸೋಯಾಅವರೆ ಯಂತಹ ಆರ್ಥಿಕವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಬುನಾದಿ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬುನಾದಿ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿ, ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ / ನಿಜ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ತಳಿಗಳು/ಸಂಕರಣಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ರೈತರ ಹೊಲಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ರೈತರನ್ನು ತಲುಪುವ ಹೊಸ ತಳಿಗಳು/ಸಂಕರಣಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ನೋಂದಾಯಿತ ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಾರರೊಂದಿಗೆ ರೈತರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಬೀಜ ಗ್ರಾಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ/ನಿಜ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜ/ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

ವಿವಿಧ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜಗಳು/ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿಗಳ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.

ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜ / ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ

ವರ್ಷ	ಬೀಜಗಳು (ಕ್ವಿಂಟಾಲ್)	ನಾಟಿ ವಸ್ತುಗಳು (₹ ಕೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ)
		ತರಕಾರಿ ಸಸಿಗಳು	ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತೋಟದ ಬೆಳೆಗಳು	ಒಟ್ಟು
2013-14	380.00	29.24	3.80	33.04
2014-15	114.60	29.85	3.84	33.69
2015-16	163.90	21.35	2.48	23.83
2016-17	182.00	28.02	3.78	31.80
2017-18	174.12	24.21	2.92	27.13
2018-19	94.00	26.68	2.17	28.85
2019-20	178.49	29.10	3.10	32.20
2020-21	151.70	26.53	2.06	28.59
2021-22	431.25	27.14	2.15	29.20
2022-23	386.0	27.58	2.32	29.90
2023-24	235.85	18.35	1.65	20.00
ಒಟ್ಟು	2491.91	288.05	30.27	318.32

ರೈತರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆ.

ಭಾರತದ ಬೀಜ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ, ಆದರೆ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ರೈತರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ, ಕಡಿಮೆ-ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಳೆಗಳಾದ ಶೇಂಗಾ, ಸೋಯಾಅವರೆ ಮತ್ತು ಕಡಲೆಗಳಿಗೆ ತಾವೇ ಉಳಿಸಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶೇ.80 ನಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿ ನೀಡುವ ಮತ್ತು ರೋಗ-ನಿರೋಧಕ ತಳಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಈ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅವುಗಳ ಬೃಹತ್ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವೆಚ್ಚಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ..

ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಶೇ.12-15ರ ಬೀಜ ಬದಲಿ ದರಗಳನ್ನು ತಳಿಗಳಿಗೆ ಶೇ.20-25 ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳಿಗೆ ಶೇ.100 ರವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ರೈತರಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಬೀಜ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ರೈತ-ನಿರ್ವಹಣೆ) ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಬೀಜ ಉದ್ಯಮಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಬೀಜ ಗ್ರಾಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ:

ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಅಂದರೆ ರೈತರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಈ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಅನೌಪಚಾರಿಕ (ರೈತ-ನಿರ್ವಹಣೆ) ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ (ಬೀಜ ಉದ್ಯಮಗಳು) ಈ ಎರಡೂ ಬೀಜ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸುಧಾರಿತ ಬೀಜಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಮಂಜಸವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಳೆ/ವಿಧದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು “ಬೀಜ ಗ್ರಾಮ” ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಅಥವಾ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜವನ್ನು ಸಮಂಜಸವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು/ಸಂಕರಣ ಬೀಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಯ್ದ ಪ್ರಬಲ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೀಜ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಸಾಧಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಾಗಿವೆ.

ಕೃ.ವಿ.ವಿ., ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅನುμÁ್ಠನವು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು “ಧಾರವಾಡ ಮಾದರಿ” ಎಂದು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಳ್ಳಿಗರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಬೀಜ ಗ್ರಾಮ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು/ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಗುರಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಹಕ ಆಧಾರಿತ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸಹ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಅಂದರೆ ಜೈವಿಕ ವಿಧಾನ, ಬೀಜೋಪಚಾರ, ಸಮಗ್ರ ಪೀಡೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಮರ್ಥ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ರೈತರ ನಡುವಿನ ಸುಧಾರಿತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಯೋಜನಗಳೆಂದರೆ i) ರೈತರು ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ii) ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳು ರೈತರಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ, iii) ನಿಯಮಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ, iv) ರೈತರು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಲಿನ ನಂತರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನವೀಕೃತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, v) ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ vi) ಬೀಜೋತ್ಪಾದನಾ ರೈತರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಿಂತ ಶೇ.10-15ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, vii) ಬೀಜೋತ್ಪಾದನಾರೈತರ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು viii) ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನೆ.

ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು

ತರಬೇತಿಗಳು

ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಾರನ ಕೌಶಲ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಬೀಜ ಬೆಳೆಗಾರನು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸುಗ್ಗಿಯ ನಂತರದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು.

ರೈತರಿಗೆ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲು, ಬೀಜ ಘಟಕವು ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಗಳು ಬೀಜ ಬೆಳೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕೀಟ ಮತ್ತು ರೋಗ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕಟಾವಿನ ನಂತರದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಬೀಜ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ರೈತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ..

ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು

ಹೊಸ ತಳಿಗಳು/ಹೈಬ್ರಿಡ್‍ಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ರೈತರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

· ವಿವಿಧಬೆಳೆಗಳ ಅನೇಕಹೊಸತಳಿಗಳು/ಸಂಕರಣಗಳನ್ನು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಹಳೆಯ ತಳಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸ ತಳಿಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

· ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಕರಣ ಹತ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ demonstrated to reduce the cost of seed ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಜೈವಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು (IPM) ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

· ಶೇಂಗಾ ಬೀಜದ ಇಳುವರಿ ಮತ್ತು ಬೀಜದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಗಲ ಮಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಲು BBF) ವಿಧಾನವನ್ನು ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

· ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜದ ಲೇಪನ ಮತ್ತು ಬೀಜದ ಚೈತನ್ಯ/ tಗಟ್ಟಿಯಾಗುವಿಕೆಯಂತಹ ಬೀಜ ಗುಣಮಟ್ಟ ವರ್ಧನೆಯ ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರ ದಿನಗಳು

ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಗಳು/ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು, ವಿವಿಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ರೈತರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರೋತ್ಸವಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. . ಕ್ಷೇತ್ರೋತ್ಸವವು ಬೀಜ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ:

ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬೀಜಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ಆವರ್ತ ನಿಧಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ರೂ.231.75 ಲಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ರೂ. 275.9 ಲಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸೀಡ್ ಹಬ್‍ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಬೀಜ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಣು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಳಸಲಾದ ಮೊತ್ತ ರೂ 58.00 ಲಕ್ಷಗಳು..